Samen spelen met speelgoed vraagt meer dan twee kinderen bij dezelfde bak zetten. De een wil bouwen, de ander wil alles verplaatsen. Soms ontstaat vanzelf een gezamenlijk spel, soms blijft ieder liever met iets eigens bezig. Met passend materiaal en duidelijke afspraken help je kinderen om contact te maken, zonder hun spel over te nemen. Niet verplicht delen, maar ruimte geven aan verschillende manieren van meedoen is daarbij een bruikbaar uitgangspunt.
Welk speelgoed is geschikt om samen mee te spelen?
Speelgoed met meerdere losse onderdelen is geschikt voor samenspel, omdat kinderen materiaal kunnen verdelen en tegelijk aan hetzelfde spel kunnen bijdragen.
Denk aan bouwblokken, dierenfiguren, voertuigen of spullen voor een winkeltje. Het helpt als niet alles draait om één bijzonder onderdeel. Met slechts één geliefde graafmachine kan wachten belangrijker worden dan spelen. Meer materiaal lost niet ieder meningsverschil op, maar biedt wel extra mogelijkheden om ieder een eigen taak te geven.
Je kunt bijvoorbeeld deze soorten speelgoed combineren:
- Bouwmateriaal voor wegen, huizen en bruggen.
- Figuren voor bewoners, bezoekers en dieren.
- Voertuigen om spullen en personages te vervoeren.
- Speelservies voor een restaurant, picknick of bezoek.
Let altijd op de leeftijdsaanduiding en waarschuwingen op de verpakking. Speelgoed met kleine onderdelen is niet geschikt voor kinderen jonger dan 3 jaar. Spelen oudere en jongere kinderen samen, houd zulke onderdelen dan buiten bereik van de jongsten. Kies liever materiaal waarmee iedereen veilig kan meedoen.
Hoe begin je met samen spelen zonder druk?
Begin met naast elkaar spelen en bied één eenvoudige gezamenlijke handeling aan, zoals blokken aangeven of een voertuig naar elkaar toe rollen.
Niet ieder kind wil meteen rollen verdelen of een verhaal bedenken. Naast elkaar bouwen kan al een prettige vorm van contact zijn. Benoem wat je ziet: het ene kind maakt een toren en het andere een weg. Vraag vervolgens of die weg misschien langs de toren mag lopen. Een afwijzing hoeft geen probleem te zijn.
Reserveer als praktische start bijvoorbeeld 10 minuten voor een eenvoudig spel met z’n tweeën. Dat is geen ontwikkelingsnorm, maar een overzichtelijk voorstel. Leg vooraf 2 kleine verzamelingen bouwmateriaal klaar, zodat beide kinderen kunnen beginnen zonder eerst over ieder onderdeel te onderhandelen. Gaat het prettig, dan kan het spel vanzelf langer duren.
Hoe help je kinderen om op hun beurt te wachten?
Maak beurt nemen zichtbaar en voorspelbaar door vooraf af te spreken wanneer een beurt eindigt en wie daarna aan de beurt is.
Een handeling is vaak duidelijker dan het vage woord ‘straks’. Spreek bijvoorbeeld af dat ieder kind 3 keer een auto van de helling laat rijden. Daarna gaat de auto naar de ander. Bij speelgoed zonder duidelijk eindpunt kun je een timer op 2 minuten zetten, mits de kinderen die afspraak begrijpen en accepteren.
Behandel zo’n tijdsafspraak als hulpmiddel, niet als verplicht recept. Een kind dat midden in een bouwwerk zit, heeft mogelijk meer aan de afspraak dat het eerst het dak afmaakt. Laat kinderen ook aangeven welk speelgoed even bij hun eigen spel hoort. Samen spelen betekent niet dat alles voortdurend beschikbaar moet zijn voor iedereen.
Wat doe je als kinderen ruzie krijgen om speelgoed?
Stop onveilig gedrag, benoem het probleem zonder schuld toe te wijzen en help de kinderen kiezen uit een paar haalbare oplossingen.
Zeg bijvoorbeeld: ‘Jullie willen allebei dezelfde trein.’ Daarmee beschrijf je de situatie zonder iemand lastig of egoïstisch te noemen. Geef vervolgens 2 mogelijkheden: om de beurt rijden of samen een treinroute maken waarbij ieder een taak heeft. Kunnen ze nog niet kiezen, help dan eerst om tot rust te komen.
Probeer niet iedere botsing direct voor hen op te lossen. Wacht kort wanneer kinderen nog rustig overleggen. Grijp wel in bij slaan, duwen of gooien met hard speelgoed. Een korte onderbreking kan helpen; daarna kun je opnieuw bekijken of samen verder spelen nog prettig is.
Hoe maak je van los speelgoed een gezamenlijke opdracht?
Geef kinderen een concreet doel dat ruimte laat voor verschillende taken, zoals samen een dorp bouwen of een speelgoedrestaurant inrichten.
Houd de opdracht klein: bouw bijvoorbeeld een straat met 4 huizen en 1 brug. Het ene kind maakt gebouwen, het andere legt de weg aan. Wisselen mag, maar hoeft niet. Het doel is samenwerken, niet zorgen dat ieder precies hetzelfde doet of evenveel onderdelen gebruikt.
Sluit af door samen naar het resultaat te kijken. Vraag wat ieder heeft toegevoegd en wat er een volgende keer bij zou kunnen. Trek bijvoorbeeld 5 minuten uit voor gezamenlijk opruimen en verdeel ook daarbij de taken. Zo krijgt samen spelen een rustig einde, zonder dat het mooiste bouwwerk onverwacht hoeft te verdwijnen.